Sanskrit - Samasa and Pratyaya

Sanskrit
Sanskrit - Samasa and Pratyaya

अव्ययीभावसमासस्य समीचीनं विकल्पं चिनुत –


Options:

  1. अधिहरि — हरेः समीपम्
  2. निर्मक्षिकम् — मक्षिकाणाम् अत्ययः
  3. अतिनिद्रम् — निद्रा सम्प्रति युज्यते
  4. अनुज्येष्ठम् — ज्येष्ठस्यानुपूर्व्येण

Right Answer: अनुज्येष्ठम् — ज्येष्ठस्यानुपूर्व्येण

अव्ययीभावसमासस्य विधानं ‘अव्ययं विभक्तिसमीपसमृद्धिव्यृद्ध्यर्थाभावात्ययासम्प्रतिशब्दप्रादुर्भावपश्चाद्यथानुपूर्व्ययौगपद्यसादृश्यसम्पत्तिसाकल्यान्तवचनेषु’ इति सूत्रेण क्रियते। तत्र आनुपूर्व्यार्थे ‘अनुज्येष्ठम्’ इति सिध्यति, यस्य विग्रहः ज्येष्ठस्य आनुपूर्व्येण इति, अर्थात् ज्येष्ठक्रमेण। अतः चतुर्थः विकल्पः एव समीचीनः। अन्येषु विकल्पेषु दोषाः सन्ति — समीपार्थे ‘उपहरि’ इति भवति, न तु अधिहरि; ‘निर्मक्षिकम्’ इति अभावार्थे प्रयुज्यते, न तु अत्ययार्थे; ‘अतिनिद्रम्’ इति च असम्प्रत्यर्थे, अर्थात् निद्रा सम्प्रति न युज्यते इति।

This question is part of Sanskrit - Samasa and Pratyaya, which has 10 practice questions with answers.

Recent questions from every quiz

Latest Articles

Published: | Last Updated:
Deepak - Educational Content Creator

Written by Deepak

Educational Content Creator

I am an educational content creator dedicated to making learning simple, engaging, and accessible for students preparing for competitive exams. He specializes in creating high-quality study materials, including notes, multiple-choice questions (MCQs), previous year question papers, practice tests, and exam-oriented resources.

Experience: 10+ years in Education and Competitive Exam Content Creator