Sanskrit - Karaka and Samjna Prakarana

Sanskrit
Sanskrit - Karaka and Samjna Prakarana

आभ्यां (प्रत्याङ्भ्यां) परस्य शृणोतेर्योगे पूर्वस्य प्रवर्तनारूपस्य व्यापारस्य कर्ता भवति –


Options:

  1. कर्म
  2. करणम्
  3. सम्प्रदानम्
  4. अपादानम्

Right Answer: सम्प्रदानम्

पाणिनेः ‘प्रत्याङ्भ्यां श्रुवः पूर्वस्य कर्ता’ इति सूत्रेण एषा संज्ञा विधीयते। यत्र ‘प्रति’ ‘आङ्’ इत्येताभ्याम् उपसर्गाभ्यां युक्तः ‘श्रु’ धातुः प्रयुज्यते, तत्र पूर्ववर्तिनः प्रवर्तनारूपस्य व्यापारस्य यः कर्ता, सः सम्प्रदानसंज्ञकः भवति, न तु कर्मसंज्ञकः। यथा ‘माणवकः आचार्यं प्रतिशृणोति’ इत्यत्र प्रवर्तनायाः कर्ता आचार्यः सम्प्रदानम्, अतः ‘आचार्याय प्रतिशृणोति’ इत्यपि प्रयोगः सिध्यति। सम्प्रदाने चतुर्थी इति नियमात् तत्र चतुर्थी विभक्तिः प्रयुज्यते। एवमेव ‘आशृणोति’ इत्यत्रापि बोध्यम्।

This question is part of Sanskrit - Karaka and Samjna Prakarana, which has 6 practice questions with answers.

Recent questions from every quiz

Latest Articles

Published: | Last Updated:
Deepak - Educational Content Creator

Written by Deepak

Educational Content Creator

I am an educational content creator dedicated to making learning simple, engaging, and accessible for students preparing for competitive exams. He specializes in creating high-quality study materials, including notes, multiple-choice questions (MCQs), previous year question papers, practice tests, and exam-oriented resources.

Experience: 10+ years in Education and Competitive Exam Content Creator