Sanskrit - Chhanda and Alankara

Sanskrit
Sanskrit - Chhanda and Alankara

‘‘उन्मेषं यो मम न सहते जातिवैरी निशाया- मिन्दोरिन्दीवरदलदृशा तस्य सौन्दर्यदर्पः। नीतः शान्तिं प्रसभमनया वक्रकान्त्येति हर्षा- ल्लग्ना मन्ये ललित तनु ! ते पादयोः पादलक्ष्मीः।।’’ काव्यप्रकाशकारमतेन अत्र कोऽल ङ्कारः ?


Options:

  1. उत्प्रेक्षा
  2. अतिशयोक्तिः
  3. अर्थान्तरन्यासः
  4. उपमा

Right Answer: उत्प्रेक्षा

अस्मिन् श्लोके उत्प्रेक्षालङ्कारः विद्यते। उत्प्रेक्षायाः लक्षणम् — ‘सम्भावनमथोत्प्रेक्षा प्रकृतस्य परात्मना’ इति, अर्थात् यत्र प्रकृतस्य उपमेयस्य अप्रकृतरूपेण अर्थात् उपमानरूपेण सम्भावना क्रियते तत्र उत्प्रेक्षा। अत्र ‘मन्ये’ इति वाचकपदेन स्पष्टं सूचितं यत् कवेः इयं केवला सम्भावना, न तु निश्चयः। कविः उत्प्रेक्षते यत् चन्द्रस्य सौन्दर्यदर्पः नायिकायाः मुखकान्त्या पराजितः सन् हर्षात् इव तस्याः पादयोः पादलक्ष्मीरूपेण लग्नः। ‘मन्ये’, ‘इव’, ‘ध्रुवम्’, ‘नूनम्’ इत्यादीनि उत्प्रेक्षायाः वाचकपदानि भवन्ति।

This question is part of Sanskrit - Chhanda and Alankara, which has 6 practice questions with answers.

Recent questions from every quiz

Latest Articles

Published: | Last Updated:
Deepak - Educational Content Creator

Written by Deepak

Educational Content Creator

I am an educational content creator dedicated to making learning simple, engaging, and accessible for students preparing for competitive exams. He specializes in creating high-quality study materials, including notes, multiple-choice questions (MCQs), previous year question papers, practice tests, and exam-oriented resources.

Experience: 10+ years in Education and Competitive Exam Content Creator